Archive for Abendua, 2008

MARKAKETA LENGOAIA

2008/12/18 at 16:10 · Filed under ist, littera

1991. urtean agertu zenetik, Web-ak izugarrizko garapena izan du, baita inork imajina ez zezakeen arrakasta ere. Mota guztietako informazioa aurki dezakegu bertan eta formatu gero eta aurreratuagoak biltzen ditu. Nola funtzionatzen du honek guztiak?

Neurri handi batean, markaketa lengoaien bitartez ahalbideratzen da dena. Baina, zer dira markaketa lengoaiak? Lengoaia informatikoak dira, testuen egitura, itxura eta formatua adierazteko markak edo etiketak erabiltzen dituztenak. Testuaren jatorrizko edukiari funtzio edo esanahi jakin bat duten testu etiketak gehitzen dizkiote eta, era honetan, programa informatikoak modu egokian interpretatu eta agertzen dira.

Markaketa lengoaia ezagunenetarikoa dugu HTML-a (Hyper Text Markup Language), web orrialdeak egiteko Tim Berners-Lee-k sortua. HTML-aren funtzio nagusienetako bat informazioa egituratzea da (testua burualdean, paragrafoetan, zerrendetan eta beste hainbat modutara antola daiteke).

XML-a (Extensible Markup Language) beste markaketa lengoaia bat da, lengoaia hedagarria, alegia. XML-ak erabiltzaileei beraien elementuak sortzeko aukera ematen die eta bere azken helburua egituratutako datuak informazio sistema desberdinetan partekatzea da. HTML-ak zituen gabeziak gainditzeko asmoz sortu zen. HTML-ak datuak erakusteko balio duen bitartean, XML-ak datuak deskribatzen ditu.

Aurreko bi elementuen batuketaren ondorioz XHTML-a (eXtended Hyper Text Markup Language) sortu zen. HTML-aren antzekoa dela esan daiteke, baina askoz ere garatuagoa eta egitura zorrotzagoarekin. XHTML-ak XML-aren erreminta ugari erabiltzen ditu.

Iturriak:

Leave a Comment

AHOZKOTASUNA ETA IDAZKERA

2008/12/04 at 19:02 · Filed under ist, littera

Duela milaka urte ahozko transmisioa izan zen elkarrekin komunikatzeko genuen bide bakarra. Geroago, idazkeraren etorrerarekin batera, erabat aldatu zen komunikatzeko era hori. Azkenik, aspaldi honetan, teknologia berrien garapena bizitzen ari gara eta beste aldaketa bat sumatu dugu komunikazio arloan: hipermedioena.

Lehenengo eta behin, aurretik aipatutako bi kontzeptu definitzea beharrezkoa da. Ahozkotasuna komunikatzeko era bat da eta eremu nahiko zabala hartzen du bere baitan. Azken finean, ume baten oihua zein lagunarteko solasaldia ahozkotasunaren eremuan kokatzen ditugu. Ong-ek (abadea, hezitzailea, filosofoa, hizkuntzalaria, irakaslea eta historialaria izan zen; garrantzia handiko hainbat lan idatzi zuen kultura garaikideari buruz) bi motatako ahozkotasuna bereizten ditu:

  1. Lehen mailakoa: ahozkotasuna komunikatzeko soilik erabiltzen duten kulturei dagokie. Ahozkotasun mota honek oroimenaren aktibaketa errazten du.
  2. Bigarren mailakoa: idazkera duten kultura aurreratuek erabiltzen dutena da honako hau. Oroimenaren euskarritzat jotzen da.  

Aurretik aipatu dudan bezala, duela asko ahozkotasuna zen elkarrekin komunikatzeko genuen tresna bakarra eta gure ohitura zaharrak eta ezagutzak transmititzeko era zen. Gaur egun oraindik aurkitzen dugu horren isla, bertsolaritzan esate baterako. Sukaldaritzan topatzen dugu beste adibide bat; liburuak egon arren, sukaldean nola konpondu behar dugun ahoz transmititzen diguten telebistako programak ugariak dira egun.

Dena den, idazkera da, ustez, komunikatzeko dugun biderik ospetsuena. Ong-ek adierazten duen bezala, historiaurrekotzat jotzen dugu idazkera sortu baino lehenagoko guztia. Idazkeraz ari garenean lengoaia baten errepresentazio grafikoaz ari gara, zeinuen bitarteko komunikazioaz. Era batera edo bestera, badirudi idazkeraren sorrerak kalte egin ziola ahozkotasunari, azken hau murriztu egin baitzen testuak agertu zirenean. 

  Iturriak:

Leave a Comment

HIPERMEDIOA

2008/12/01 at 18:05 · Filed under ist, littera

Ted Nelson-ek, filosofo, soziologo eta Estatu Batuetako teknologia berrien aitzindariak, aipatu zuen lehenengo aldiz hipermedia kontzeptua No more Teacher’s Dirty Looks liburuan. Askotan entzundako hitza da, baina ba al dakigu zer den hipermedioa?

Hipermedioak, hipertestuak egiten duen bezala, bi testu edo testu blokeak esteken bidez lotzen ditu. Bere estruktura multilineala eta irekia da, norberak nahi duen eran irakurri ahal izateko. Dena den, hipertestuarekin alderatuz gero, hipermedioak badu ezaugarri berezi bat: idatzia ez ezik, soinuak, grafikoak, bideoak, mapak eta irudiak ere txertatzen ditu. World Wide Web-ean aurkitzen dugu hipermedioaren adibiderik argiena.

90eko hamarkadatik aurrera etengabeko garapena izan du hipermedioak, baita hipertestuak ere. Hasierako oinarrizko ezaugarriak mantendu arren, gaur egun aukera berriak eskaintzen dizkiote erabiltzaileari, batez ere teknologia arloan eman diren aurrerapenei esker.

Bukatzeko, hau da Nelson-ek hipermedioari buruz esandakoa: “testua, grafikoak, audioa eta bideoa era bateratuan aurki ditzakegu orain, informazioa adierazteko modu desberdinekin ditugun behar izan berriei erantzuteko”.

 Iturriak:

Leave a Comment